Neandertaller Neden Yok Oldu?

1451

Ortadoğu’da yaşamış olan Djebel Qafzeh ve Skhull çizgisindeki topluluklar Neandertal değil de, arkaik Homo sapiens’lere dahil edilir ve daha modern yapıyı simgeler.
Son yapılan tarihlemeler bunların aşağı yukarı 100 bin yıl önce yaşadığını göstermiştir. Ortadoğu’da bir süre Neandertallerin çağdaşlarıyla birlikte oldular. Araştırıcılar, modern görünümlü bu toplulukların zamanla Avrupa içlerine yayılarak Neandertallerin yaşadıkları bölgeleri işgal ettiğini, giderek onları bünyelerinde erittiklerim ileri sürer.

Batı Avrupa’da, madem ki Neandertal ve modern görünümlü insan toplulukları bir süre yan yana yaşadı, acaba birbirleriyle nasıl bir ilişki içine girdiler? Kültürel yönden daha ileri, teknolojik üstünlüğe sahip modern Homo sapienslerle (Kromanyon) Neandertallerin boy ölçüşmesi beklenemezdi. Kromanyon’ların sosyoekonomik sistemleri, teknolojik donanımları ve hayata bakış tarzları büyük ölçüde Neandertallerinkinden farklıydı.

Aslında Neandertal kültürleri birden bire yok olmadı; gelenekleri Kromanyon insanları tarafından bir süre devam ettirildi. Aynı hayvanları Kromanyonlar da avladı. Aynı buzul ikliminde onlar da yaşadı. Belki de soğuk bir iklimde nasıl yaşanacağını, beslenme ve barınma sorunlarını nasıl çözeceklerini, on binlerce yıllık deneyime sahip Neandertallerden öğrendiler.

Fransa ve İspanya’da yapılan kazılarda son yıllarda Neandertallerin bilinen en son temsilcilerine rastlandı; özellikle İspanya’nın güneyinde Zafarraya Mağarası za-manımızdan aşağı yukarı 33 bin yıl öncesiyle tarihlenen buluntuları bize kazandırdı; böylece Neandertallerin anatomik yönden modern yapıdaki Kromanyonlarla çağdaş oldukları en kesin biçimde kanıtlanmaktadır.

İberya Yarımadası, Neandertallerın adeta sığınma yeriydi; Barselona, Valencia, Gibraltar, Granada, Malaga ve Guadalajara sınırları içinde üst pleistosen dönemle yaşıt Neander-tal fosilleri bulundu. 36 bin yıl öncesiyle tarihlenen ve Fransa’da Saint-Cesaire adlı bölgede bulunan fosil, tüm özellikleriyle tipik bir Neandertale aittir. Yine, Fransa’da Grotte de Renne denilen bölgede gün ışığına çıkarılan insan fosilleri de 34 bin yıl önce yaşamış Neandertallerindir. Neandertallerin son temsilcileri, modern insana doğru evrimleşme yolunda olduklarına dair hiçbir anatomik yapı göstermiyor. Aynı şekilde, Mladec kalıntıları geçiş formu olarak kabul edilemez. Bunlar tümüyle modern insan özelliklerine sahiptir.

Neandertaller, buzul çağının en zor koşulları altında büyük mücadele vermiş, soğuk ve sert buzul iklimine karşı biyolojik yönden tam bir uyum göstermiş, sonuçta genetik olarak öylesine yorgun düşmüşlerdi ki, ne kültürel ne de genetik açıdan yeni bir yaşam biçimini başlatacak güçleri kalmıştı. Zihinsel kapasiteleri de belirli bir sınırın ötesine bunları taşıyamamış olmalıydı. Anatomik ve davranış örüntüleriyle bize daha yakın olan Kromanyon adını verdiğimiz modern insan topluluklarıyla aşağı yukarı 7000 yıl birlikte var oldular ve 30 binyıl öncesinden itibaren bir daha hiç görülmediler.

Zihinsel ve fiziksel açıdan birbirlerinden çok farklı olan Neandertal ve Kromanyon kabilelerinin binlerce yıl iyi ilişkiler içinde sakin ve mutlu biçimde bir arada yaşamaları beklenemez. Son yıllarda ele geçen fosil buluntular bu konuda bazı düşüncelerin ortaya atılmasına yol açmış bulunmaktadır. Fransa’da Charente bölgesinde 2004’de Aurinyasiyen -1 katında aynı lokalitede Neandertal ve Kromanyon alt çeneleri bir arada bulundu.

Kromanyon alt çenesinden farklı olarak Neandertalinki çok belirgin kesme izleri taşımaktadır. Birlikte ele geçen hayvan kemiklerinin de aynı kesme izlerini taşıması dikkate alındığında, Neandertallerin de etinin yenmiş olabileceği olasılığı gündeme getirilmiştir. Kromanyon insanlarına ait iskelet kalıntılarının da burada bulunmasından hareketle kemikleri inceleyen araştırıcılar tarafından şu soru ortaya atılmıştır: “Kromanyon, bazı av hayvanları yanı sıra, acaba Neandertali de mi yiyordu?”

Kimi araştırıcılar şimdilik bu görüşe karşı çıkmaktadır. Bu konuda kesin bir yargıda bulunmadan önce benzer buluntuların çoğalmasını beklemek uygun olur.
Portekiz, İspanya ve İtalya’daki kazılarda bulunan son musteriyen endüstrileri 30 binyıl eskiye aittir. Araştırıcıların iddiasına göre, bu musteriyen endüstri, Avrupa’nın diğer bölgelerinde kaybolmasına rağmen İber Yarımadası’nda varlığını bir süre daha, tabii ki Neandertallerle birlikte, devam ettirdi.

O halde, açıkça görülüyor ki, son Neandertaller Avrupa’nın güneyinde ufak birkaç kabile halinde yaşamaya devam ederken, modern insanlar Fransa’da örneğin Chauvet Mağarası’nın duvarlarına bizon, gergedan ve aslan resimlerini yapmakla meşguldü. Üstelik İspanya’da son Neandertallerin yaşadığı tarihten yaklaşık 10 bin yıl önce bu modern insanlar Chauvet (Fransa) bölgesine yerleşmişlerdi.

Neandertallerin hızla tarih sahnesinden çekilmelerinde kuşkusuz bizim doğrudan atamız kabul edilen modern Homo sapienslerin rolü büyük oldu. Tüm canlılar için ge-çerli olan doğa kanunu Neandertallerin de bir ölçüde yazgısını belirlemişti: Güçlü olan güçsüzü yok eder.

40 binyıl öncesinde Kromanyon insanları İspanya’nın Cantabria ve Catalonia bölgelerine gelip yerleşmişti. Son Neandertaller ise Pireneler’in kuzeyinde binlerce yıl daha yaşamaya de-vam edecekti.
Öyle anlaşılıyor ki Neandertaller bu yörelerde giderek sayıca azaldı ve yaklaşık 30 bin yıl öncesinden itibaren de tümden yok oldu. Neandertallerin bilim dünyasındaki kimliği Homo neanderthalensis’tir.

Kaynak : Metin Özbek- İnsanın Tarih Öncesi Evrimi, 50 Soruda Dizisi.

HENÜZ YORUM YOK

CEVAP VER