Otomobillerde Soğutma Sistemi

726

Görevi: Motorun çalışabileceği en ideal ısı ortamını sağlar. Silindir içerisine alınan yakıt+ hava karışımının ateşlenmesi sonucu ısı enerjisi açığa çıkar. Meydana gelen ısı, 1800-2500°C ‘ye kadar yükselir. Yüksek ısı, silindir kapağı, silindir ve piston gibi elemanlara geçerek ısınmalarına sebep olur. Motor parçalarının belirli miktarlardan daha fazla ısınmaları arzu edilmeyen muhtelif arızaları da beraberinde getirir. Ayrıca yüksek ısı, motor yağının evsafını da bozar. Bundan dolayıdır ki içten yanmalı motorlarda soğutma sistemi büyük önem kazanır.
Motorlarda iki tür soğutma sistemi vardır:
– Su soğulmalı motorlar,
– Hava soğutmalı motorlar.

Parçaları:

• Radyatör: Motor soğutma suyuna depoluk eder. Soğutma suyundaki ısının, suyun radyatör üzerindeki hareketi esnasında havaya geçmesini sağlar.
• Vantilatör: Radyatör petekleri arasında, kuvvetli bir hava akım meydana getirerek, ısınmış
olan suyun soğumasını hızlandırır. Bazı araçlarda vantilatör V kayışı ile krank kasnağına
bağlıdır Bazılarında ise elektrik motoruna bağlıdır.
• Devirdaim (Su) Pompası: Hareketini V kayışı ile krank kasnağından alır. Soğutma
sistemindeki suyun hareketinin devamlılığını sağlar.
• Vantilatör Kayışı: Krank kasnağından aldığı hareketi şarz dinamosu, devridaim (su pompası) ve vantilatöre ileten kayıştır
• Termostat: Motorun soğutma sistemine yerleştirilir otomatik bir supaptır. Motor
soğukken veya çalışma sıcaklığının altındayken su geçişini önleyerek radyatörü devreden
çıkarır ve motorun çabuk bir şekilde uygun çalışma sıcaklığına ulaşmasını sağlar motordaki ısı çalışma sıcaklığının üzerine çıkınca su geçişine müsaade ederek radyatörün devreye girmesini ve soğutma suyu sıcaklığının aynı derecede kalmasını sağlar. Termostatın görevi motor soğutma suyu sıcaklığını, çalışma sıcaklılığında sabit tutmaktır. Termostat, silindir kapağı çıkışında bulunur.
• Isı (hararet) Göstergesi: Sistemdeki soğutma suyunun ısısını gösterir.
• Radyatör Hortumları: Radyatörle motor arasında su irtibatını sağlarlar.

• Takviye (ilave) Su Kabı: Diğer bir adı su taşırma kabıdır. Motor fazla suyunu bu kaba verir, azaldığında da otomatik olarak bu kabdan suyunu alır.
• Fan Motoru: Bazı motorlarda daha sağlıklı soğuma meydana getirilmesi amacıyla kullanılır. Vantilatör, su pompasından ayrı olarak bir elektrik motoruyla çalışır. Otomatik fanda fan müşürü denilen iki parça vardır. Fan müşürü radyatör suyunun sıcaklığı arttığı zaman elektrik motorunu çalıştırarak radyatörü soğutmaya başlar Motor suyu soğuduğunda ise müşür tekrar fanı devre dışı bırakır.
• Kalorifer Hortumları: Motor soğutma suyunu, kalorifer radyatörüne iletirler.

Sistemin Çalışması

Devirdaim (su pompası) radyatördeki soğutma suyunu belli bir basınç altında silindir
çeperlerine (su kanallarına) basar. Isınan su motor su çıkışından radyatöre üstten dökülür, radyatörden aşağıya doğru akar, su soğur. Soğuyan su, tekrar motor basılır. Bu sirkülasyon motor çalıştığı sürece devam eder.

Hava ile Soğutmalı Sistemin Çalışması:

Hava ile soğutma sistemine sahip motorlarda çıkan ısı doğrudan doğruya havaya iletildiğinden soğutulacak parçaların hava ile temas eden yüzeyleri genişletilmiştir. Krank kasnağına bağlı hava türbününün göndermiş olduğu hava, silindir kapağı ve gövdesinde bulunan soğutmankanatlan arasından geçerek motorda istenilen soğutmayı temin eder.

Bakımı ve Basit Arızaları

• Vantilatör Kayışının Kontrolü ve Değiştirilmesi: Kayış sık sık kontrol edilmeli, çatlama, lifleme, kırılma ve fazla aşınma varsa değiştirilmeli. Araçta yedek ve aynı ölçülerde kayış bulundurulmalıdır. İki kasnak arasında kayışa bastırıldığında 1-1,5 cm. kadar esnemelidir. Kayış gerginlik ayarı, şarj dinamosu ileri-geri alınarak ayarlanır.
• Radyatör ve Radyatör Hortumlarının Kontrolü: Radyatör şase tespit somunları sıkı olmalıdır ve yerinden oynamamalıdır. Radyatörün dış temizliğine dikkat edilmeli, düşük basınçlı su ile dıştan temizlenmeli, hortum kelepçeleri sıkı olmalı, su kaçağına müsaade edilmemeli, çatlamış, liflenmiş eski hortumlar yenileriyle değiştirilmelidir.

• Radyatör Kapağının Kontrolü : Radyatör kapağı içinde bulunan Supaplar çalışır durumda olmalıdır. Radyatör basıncını kaçıran, su bapları çalışmayan kapak orijinaliyle değiştirilmelidir. Radyatör kapağı bozuksa motor hararet yapar.
• Radyatöre Su Konulması (Sıcak ve Soğuk Motorda): Motor çalışmazken yapılan
kontrollerden su eksikse tamamlanır. Eğer su tamamen boşalmış ise doldurulur, termostat açılıncaya kadar motor çalıştırılır. Eksilen su tekrar tamamlanır ve radyatör kapağı kapatılır. Eğer motor sıcaksa motorun az soğuması için rölantinin üstünde bir devirle biraz çalıştırılır. Kapak üzerine hafifçe bastırılarak gevşetilir ve buhar çıkışının tamamlandığından eminnolduktan sonra kapak açılır. Motor rölanti durumunda çalışırken ılık suda yavaş yavaş radyatöre doldurulur. Seviyesi tamamlandıktan sonra radyatör kapağı kapatılır. Hararet yapmış motor hiçbir halde stop edilmez. Aksi halde motordaki ısı daha fazlalaşacağından silindir kapağı çatlayabilir. Bunun için motor ısı normal oluncaya kadar rölantinin az üstünde bir devirle çalıştırılmalıdır. Unutulmamalıdır ki duran soğuk bir motora sıcak su, sıcak bir motor da soğuk su konulmaz.
• Motorun Hararet Yapmasının Sebepleri:

– Vantilatör kayışının gevşemiş veya kopmuş olması,
– Soğutma suyunun azalması veya kalmaması,
– Termostatın bozuk olması,
– Devirdaim su pompasının arızalanması,
– Radyatörün peteklerinin tıkalı (pis) olması,
– Kapalı soğutma sisteminde havanın oluşması,
– Fan motorunun arızalı olması,
– Sürücü kullanım hataları.

• Kapalı Devre Soğutma Sisteminde Soğutma Sistemine Su Koyarken Dikkat Edilecek Hususlar: Kapalı sistem soğutma donanımında radyatör-kapağı açılmaz. Eğer sistemde su eksikse taşırma kabına ilave edilir. Sisteme havanın girmesi engellenmelidir.
• Radyatörde Suyun Kalmamasının Sebepleri:
– Radyatörde kaçak vardır,
– Radyatör hortum veya bağlantı yerlerinde kaçak vardır,
– Radyatör kapağı görev yapmamaktadır.
– Kalorifer tertibatında kaçak vardır.
– Üst kapak contası yanmıştır.
• Motordan Termostatın Çıkartılmasının Sakıncaları: Termostat motora uygun çalışma ortamı temin eder. Termostat çıkartılırsa motor soğutma suyu devamlı soğumaya tabi tutulacağından motor devamlı soğuk bir ortamda çalışmaya mecbur kalır. Bu da fazla aşınmalara sebep olur. Soğuk çalışan motor çabuk aşınır.
• Soğutma Sisteminin Yaza ve Kışa Hazırlanması: Günümüz motorlu taşıtlarında böyle bir bakıma ihtiyaç duyulmamaktadır. Ancak kışa girerken soğutma suyunda antifriz yoksa konulmalı, varsa donma derecesine kadar antifriz ilave edilmelidir.
• Fan Motorunun Çalışmamasının Sebepleri:
– Fan motorunun sigortası yanmıştır,
– Fan motoru ile müşür arasındaki bağlantılarda kopma, gevşeme, oksitlenme vardır.
– Fan müşürü arızalıdır

PAYLAŞ
Önceki İçerikOtomobillerde Yağlama Sistemi
Sonraki İçerikİnsanın İlk Evi Nasıldı?
36 yaşındayım. Yıldız Teknik Harita Mühendisliği mezunuyum. Taşınmaz değerlemesi yapıyorum. Bilim,uzay, tarih,arkeoloji konularına ilgi duyuyorum. Ön Türk Tarihini araştırmaktan keyif alıyorum. Yüzüklerin Efendisi ve Türkler üzerine (Orta Dünya'nın Analizi) kitap çalışmam tamamlandı. Yakın zamanda yayımlanacak.

HENÜZ YORUM YOK

CEVAP VER