İlk Tutuklanan Genelkurmay Başkanı Kimdir?

302

Ülkenin hızla uçuruma sürüklendiği dönemde ordu içerisinde de askeri bir müdahale yapmayı planlayan bazı alt rütbeli subaylar bulunmaktaydı. Buna karşın üst rütbeli komutanların böyle bir düşüncesi yoktu. Aksine Genelkurmay Başkanı ve generaller Hükümet ile iyi ilişkileri olan kişilerdi. 27 Mayıstan yalnızca bir hafta önce Genelkurmay Başkanı ve 20 kadar general Başbakan Menderes’i ziyaret ederek bağlılıklarını bildirmişlerdi.

26 Mayıs günü Ankara’da Genel Kurmay Başkanı Rüştü Erdelhun, ordu mensuplarına hitaben yaptığı konuşmasında. TSK’nın DP hükümetine bağlılığını bildirmiştir. Ancak orada Erdelhun’un konuşmasını dinleyen ihtilalci subaylar, birkaç saat sonra hükümeti devireceklerdir.

26 Mayıs’ı 27 Mayıs’a bağlayan gece ihtilalciler Harp Akademisi’nde darbeden önceki son toplantılarını yapmışlardır. Komitacılar sabah saat üç sıralarında harekata başlamışlardır. İlk hedefleri merkez komutanlığıydı, burayı mukavemetsiz ele geçirmişler ve rahatlamışlardır. Çünkü burada kendilerine karşı direniş olmasından çekiniyorlardı. İhtilalcilerin ikinci hedefi, ordu evindeki subayları teslim almaktı. Ancak burada çatışmalar yaşanmıştır ve Ankara halkı gürültülerle uyanmıştır.

İhtilalciler kendilerine mukavemet edebilecek askeri hedefleri bir bir ele geçirdikten sonra DP’lileri, bir bir toplayıp Harp Akademisi’nin binasına toplamışlardır. En önemli hedeflerden birisi olan Celal Bayar’da kısa bir direnmenin sonunda teslim olmak zorunda kalmıştır.

Darbeyi Eskişehir’de haber alan Adnan Menderes hemen Konya’ya hareket etmiştir. Ancak Kütahya’da yakalanan Menderes de Ankara’ya Harp Okulunun binasına getirilmiştir. Aslında Menderes Eskişehir’de yaptığı konuşmasında; darbenin en büyük gerekçesi olan Tahkikat Komisyonu’nun kaldırılacağını ve erken seçime gidileceğini bildirmiştir. Ancak Menderes’e söylediklerini yapma fırsatı verilmemiş, hükümet darbesi ile iktidardan indirilmiştir.

27mayis-darbesi-menderes-yassiada

İhtilal başarı ile gerçekleştirildikten sonra sıra, bu olayın tüm yurda duyurulmasına gelmiştir. Bunun için hedef radyo eviydi. Radyoyu ele geçirmek ve halka hitap etmekle görevli olan subay, Kurmay Albay Alparslan Türkeş’ti.

27 Mayıs 1960 Hükümet Darbesi’nin asıl lideri ve teşkilatlandıran kişi, Tümgeneral Cemal Madanoğlu’dur. Darbe gerçekleştirildikten sonra Cemal Madanoğlu, bunu Anadolu’ya duyurmak için, Anadolu’daki bütün kuvvet komutanlarına telefonla haber vermiştir.

Cemal Madanoğlu kendi rütbesinin orgeneralden küçük olmasından dolayı, ihtilalcilerin başına Orgeneral Cemal Gürsel’i getirmek istemiştir. 27 Mayıs İhtilali’ni küçük rütbeli subaylar gerçekleştirmiştir. Hal böyle olunca TSK’da emir komuta zincirinin bozulması tehlikesi doğmuştur. Bu yüzden Cemal Gürsel’in Ankara’ya gelip ihtilalin başına geçmesi şarttı. Cemal Gürsel darbe yapıldığında her şeyden habersiz İzmir’deki evinde istirahat ediyordu. 27 Mayıs günü Gürsel askeri bir uçakla Ankara’ya getirilerek ihtilalcilerin başına geçirilmiştir. Böylece, büyük bir sorun olmaya aday olan ihtilalin liderliği meselesi çözüme kavuşmuştur.

Rüştü Erdelhun,  27 Mayıs günü 37 düşük rütbeli subay askeri bir müdahaleye kalkıştılar ve bunda başarılı oldular.

27 Mayıs askeri darbesinde ilk tutuklanan kişilerden biri Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun’du. Erdelhun Paşa tutuklandıktan sonra tüm rütbeleri sökülerek er statüsüne düşürüldü. Yassıada mahkemesinde yargılandı ve idama mahkum edildi.

Askeri darbenin ardından Yassıada’da kurulan adı Yüksek Adalet Divanı olan mahkemede Demokrat Parti liderleri, üyeleri yargılandı. Ancak burada yargılananlar yalnızca onlar değildi. Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun da bu mahkemede yargılandı.  Mahkeme sonucunda birçok Demokrat Partili gibi idama mahkum edildi. Kayseri Cezaevinde yaklaşık bir sene hapis yattı. Erdelhun ile ilgili karar daha sonra ömür boyu hapse çevrildi. Sonrasında ise Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel tarafından affedildi ve  serbest bırakıldı.

Kaynak :

1. Niğde Üniversitesi – Ümit ERDOĞAN

PAYLAŞ
Önceki İçerikApollon Kültü ve Apollon Tapınağı
Sonraki İçerikKarma
36 yaşındayım. Yıldız Teknik Harita Mühendisliği mezunuyum. Taşınmaz değerlemesi yapıyorum. Bilim,uzay, tarih,arkeoloji konularına ilgi duyuyorum. Ön Türk Tarihini araştırmaktan keyif alıyorum. Yüzüklerin Efendisi ve Türkler üzerine (Orta Dünya'nın Analizi) kitap çalışmam tamamlandı. Yakın zamanda yayımlanacak.

HENÜZ YORUM YOK

CEVAP VER