Orta Dünyanın Analizi-Prof. Dr. Osman Karatay’ın Yorumu

170

YÜZSÜZLÜKLERİN EFENDİSİ…
Arkadaş bir konu bilimsel yöntemle araştırılır, bir sonuca ulaşılır. Sen araştırma süreci, sonuç veya yöntemle ilgili fikrini dile getirirsin. Biliyorsan tabii. Yoksa toptancı yaklaşamazsın hiçbir meseleye. Burası toptancı hali değil, bilim meydanı. Bilen konuşur burada. Bilmeyen susar.
Dünyanın Türk olması mümkün değil. Bunu biz senden iyi biliyoruz. Ama süren araştırmaları, gayretleri “dünyayı Türk yaptılar” diye yaftalayamazsın. Sana rağmen de bu çalışmalar sürecektir.
Neyse, gelelim esas meselemize. Değerli arkadaşımız Ilkay Aydin’ın yakınlarda “Orta Dünyanın Analizi” adlı kitabı çıkmıştı. 20. yy’ın en önemli yazarı kabul edilen Tolkien’in Yüzüklerin Efendisi’ndeki öğeleri Türk mitolojisi ile karşılaştırıyor. Yavaş yavaş, düşünerek okudum. Çok istifade ettim. Bir kez daha kutlarım.
Tolkien bir dünya, dolayısıyla ona özgü diller ve kültürler tasarladı. Bunun saf derecede özgün olmasını bekleyebilir miyiz? En başta elflerin varlığını biliyorsak, elbette hayır. Dolayısıyla Tolkien ürettiği dilleri ne derece mevcut dillerden farklılaştırabildi? Ona da kuşkulu yaklaşmak gerekir.
İlkay’ın çok güzel tespitlerine ilave olarak bazı notlarımı burada aktarmak istiyorum.
– Arda: Arapça ‘arz’ (aslında okunuşu ‘ardh’), İng. ‘earth’, Mac. ‘erdö’ gibi birçok kelime ‘yer’ ile ilgili anlamlar içeriyor. Dolayısıyla, ‘arda’ çok özgün değil, kopya.
– Eldar: Quenya dilinde el kelimesi ‘halk’ demekmiş. Bana çok tanıdık geldi :). Ama Ön-Türkçede ‘yıldız’ kelimesinin karşılığı olmalı bu. Tolkien Ön-Türkçenin temel özelliklerini biliyor olmalı.
– Melkor: Kor kelimesi ‘yükselen’ demekmiş. Bizde de öyle. Quenya dili Türkçeden mi türetilmiş acaba?
– Çoğul eki -r: Bunun romandaki türetme dile eski Norsk dilinden değiştirilmeden alındığı görülüyor ama eski Türkçede de aynı çoğul eki var.
– Avar elfleri, bana tanıdık geldi.
– Kötü Maia’ların ismi olan ‘balrog’ sanki Macarcadan kopyalanmış.
– Dehşetli iki balrogun ismi ilginç: Gothmag ve Thuringwethil. Birincisinde Goth gözüküyor. Olabilir diyeceksiniz ama durun ikincisinde Batı Gotlarının kendine verdiği isim olan Thuring var.
– Kurt adam Drauglin’in ismi hepinize Transilvanyalı Kont Dracula’yı çağrıştırmıştır.
Avarlar, Macarlar, Gotlar, Ulahlar derken bayağı bayağı Doğu Avrupa’da dolaşıyoruz. Kusura bakmayın, German mitolojisi Yüzüklerin Efendisi’ni üretecek yeterlilikte değil. Olsaydı Goethe’nin Faust’u bu kadar çok Yunan rengine bürünmezdi ve German olarak kalırdı. Ama Tolkien akıllılık etmiş, Yunan mitolojisi iyi bilindiği için neredeyse hiç girmemiş oraya.
– Saruman: Ak Saruman derlermiş ona… Saruman eski Türkçede zaten ‘akça’ demek.
– Entleri ayaklandıran Radagast… Hayal ürünü mü sandınız? Değil. Antlar Avarlara direnen en önemli Doğu Slav kabilesinin ismidir, Radogast da onların kralı. Romandaki Radagast’ın hayatı Rhosgobel’de geçer. Burada da Rusya’nın kaynaklardaki en eski ismi olan Rhos geçiyor. Tolkien gerçek tarihten Ctrl C ve Ctrl V yapmış sanki.
– Boromir, adının anlamı bilinmese de (yani Tolkien bunu bize açıklamasa da), savaşçı komutandır. Ortak Slav dilinde bu kelime “Dünyanın Savaşçısı” anlamına gelir. Kaçmaz üstad! Doğu Avrupa benim bölgem.
– Alın bir tane daha: Smaug ejderhanın adı. Eski Slav zmay da ‘tesadüfen’ ejderha anlamına geliyor.
– Sauron’un bir kara şamancasına şekil değiştirmesini eski Türk kültüründeki “don (biçim) değiştirme” ile bağlantılı inceleyebiliriz.
– Uruk-hai halkı romanda Moğolsu bir tiple betimlenir. Lütfen sizler Uranhay kelimesinin anlamına bir bakıverin, nereye gideceksiniz.
– Resimdeki Gondor’un ismi “Taş ülkesi” anlamına geliyormuş… Bugün Taşkent’in merkezinde bulunduğu bölgenin eski İrani ismi Kang idi ve Ön-Türkçe Çaç ‘Taş’ kelimesinin çevirisiydi. Tolkien bu kelimeyi alıp sonuna eski Türkçede topluluk ve ülke anlamı veren dur- ekini koyarak bu ünlü kentin ismini elde etmişe benziyor.
Belki daha neler var İlkay’ın her sayfası dolu kitabına ilave edilebilecek.

Kaynak: https://www.facebook.com/tfosman.karatay/posts/698347563696718?comment_id=698356297029178&reply_comment_id=698357993695675&notif_id=1509300439220614&notif_t=mentions_comment

Yüzüklerin Efendisi romanında yer alan en önemli karakterlerin hangi mitolojilerden alındığını karşılaştırmalı ve detaylı olarak anlatan inceleme-araştırma çalışması "Orta Dünyanın Analizi" çıktı.Yazarından adınıza imzalı satın almak için Tıklayın

HENÜZ YORUM YOK

CEVAP VER