Wilhelm Radloff – Vasili Radlof Kimdir?

Vasili Vasilyeviç Radlof veya Wilhelm Radloff, Türk dünyasını değişik yönleriyle araştıran, onları gün ışığına çıkararak Türkoloji tarihinde yeni bir devir açan ve 81 yıllık uzun ömrünün 60 yılını bu çalışmalara adamış Alman asıllı bir Rus Türkologudur.

Güney Sibirya ve Orta Asya halklarının tarihi, etnografyası, kültürü, eski metinleri ve dilleri konusundaki araştırmalara önemli katkılarda bulunan Alman asıllı Rus Türkoloğu Wilhelm Radloff, Berlin’de doğdu (1837), Petrograd’da öldü (1918). Berlin Üniversitesinin Doğubilim bölümünü bitiren W. Radloff, Jena Üniversitesine sunduğu Uber den Einfluss der Religion auf die Völker Asiens (Asya Halklarında Dinin Etkisi Üstüne, 1858), adlı teziyle felsefe doktoru oldu. Sonra Petersburg’a gitti. Batı Sibirya’daki Barnaul şehrinde Yüksek Madencilik Okulunda Almanca ve Latince dersleri verdi. 1859-1871 yılları arasında kışları öğretmenlik yapan W. Radloff, yazları dil, tarih ve etnografya malzemeleri toplamak amacıyla Sibirya ve Türkistan’ da yaşayan Türk kavimlerine geziler düzenledi. Bu dönemde Sayan ve Altay dağlarında yaşayan Türk kavimleriyle yakın ilişkiler kurarak etnografya, metin ve dil incelemelerine başladı. Topladığı folklor malzemelerinin bir bölümünü Propen der Volksliteratur der Türkischen Stamme (Türk Kavimlerinin Halk Edebiyatı Örnekleri, 10 cilt, 1 866-1891) adlı yapıtında yayınladı.

Barnaul’ dan Petersburg’ a dönen W. Radloff, burada Aus Sibirien: Lose Blaner ausmeimen· Tagebuch (Sibirya’dan 2 cilt, 1884)’ı çıkardı. Bu yapıtında Şamanizmi başlıca din olarak alan
W. Radloff, bölgenin kültürel evrimini üç aşamaya (avcılık-hayvancılık-tarım) ayıran bir kuram geliştirdi. Halk okulları üzerine araştırma yapmak amacıyla Batı Avrupa’ya gitti. Kazan bölgesinde Tatar, Başkırt ve Kazan Okulları Müfettişliğiyle görevlendirildi. Kazan’da kaldığı yıllar (1 872-1883), özellikle pedagoji, felsefe ve genel lengüistik üstüne çalışmalar yaptı. Petersburg Bilimler Akademisinin Tarih ve Eski Eserler bölümüne üye seçildi (1873). Petersburg Akademisi tarafından Orhon bölgesindeki arkeolojik buluntuları incelemek üzere oluşturulan kurulun başkanlığına getirildi (1891), daha sonra Turfan’a gitti (1898). Rusçaya
çevrilerek (1 891-1910) yayınladığı Das Kudatku Bilik das /usu/ Chass-Hadschib sus Balasagun (Balasagunlu Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilik’i) önsözünde Uygur toplumunu anlatırken, devletin halk otoritesinin güçlü bir kişi tarafından ele geçirilmesiyle oluştuğu kuramını ortaya koydu. Etnografya müzelerinde inceleme yapmak amacıyla Batı Avrupa’ya geçti (1907). Son yıllarında Orta Asya Türk Kavimlerinin tarihi, etnografyası, dili ve folkloruyla ilgili yoğun çalışmalar yapan W. Radloff, Türkçenin hemen her tarihsel dönemiyle ilgili yazma yapıtlar üzerinde durdu ve bu yapıtları bilim dünyasına tanıttı.

Wilhelm Radloff’un başlıca yapıtları şunlardır:

  • Güney Sibirya Türk Boylarının Halk Edebiyatı ile İlgili Örnekler – Proben der Volksliteratur der Türkischen Staemme Süd-Sibiriens – St. Petersburg 1866-1867, 7 Cilt
  • Kuzey Türk Boylarının Halk Edebiyatı ile İlgili Denemeler – Proben der Volksliteratur der nördlichen Türkischen Staemme
  • Türk Boylarının Halk Edebiyatı ile İlgili Denemeler – Proben der Volksliteratur der türkischen Staemme
  • Ünlü Sesler ve Dilin Gelişimini Üzerine Etkileri – Die Lautalternation und ihre Bedeutung für die Sprachentwicklung , 5. Uluslarası Doğu Bilimciler Kongresi – Berlin 1882
  • Zur Geschichte des Türkischen Vokalsystems
  • Türk Ağızları İçin Sözlük Denemesi – Versuch Wörterbuches der Türk Dialecte
  • Kodeks Kumanikus’un Türkçe İçeriğinin Sınıflandırılması – Das Türkische Sprachmaterial des Codex Comanicus
  • Kuzey Türk Ağızlarının Karşılaştırmalı Dilbilgisi – Vergleichende Grammatik der nördlichen Türksprachen – Leipzig 1882-1883
  • Kıpçak Dili Üzerine – Zur Sprache der Komanen – Leipzig 1884-1885
  • Alttürkische Studien I, II, III, IV, V, VI
  • Koşo Saydam ve Tonyukuk yazıtları , Kudatgu Bilig Metin ve çevirileri
  • Kırgız Gözlemleri – Observations sur les Kirghis – Paris, 1864;

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Adblock Detected

Lütfen Adblock eklentisini deaktife edin veya beyaz listeye ekleyin.