Kış Uykusuna Yatan Hayvanlar


155314800

Kışın gelmesiyle havalar soğur ve çevredeki besin kaynakları azalır. Bu yüzden kış gelince kimi hayvanlar sıcak yerlere göç eder, kimi kış için yuvalarında yiyecek depolar, kimi de kış uykusuna yatar.

Kış uykusu zannedildiği gibi sadece hayvanlarda görülen bir durum değildir. Bitkilerde hayvanlar gibi aynı şekilde kış uykusuna yatarlar.  Bazı ağaçlar ve bitkilerde bu durumda hayvanların kışın uyumasına eşlik ederek kış uykusuna yatarlar. 

Kış uykusu ya da hibernasyon uykuya benzer bir çeşit uzun süreli hareketsizlik halidir. Bu süreçte canlının vücut sıcaklığı azalır, kalp atım sayısı düşer, nefes alışveriş hızı yavaşlar ve metabolizma hızı en düşük seviyeye iner.

Kış uykusu genellikle sıcakkanlı hayvanlarda görülür. Çünkü sıcakkanlı hayvanlar vücutlarında depoladıkları besinleri yakarak enerji elde ederler. Ortaya çıkan bu iç enerjiyle vücut sıcaklıklarını dengelerler. Kışın havanın soğumasıyla azalan besin kaynakları vücut sıcaklıklarını dengede tutmak için yetersiz kalır. Kışın yeterli besin kaynağı bulamayan hayvanlar bu süreci kış uykusunda geçirir. Bu şekilde yaşamsal faaliyetlerini gerçekleştirmeleri için gereken enerjiyi saklar ve hayatta kalmayı başarırlar. Kış uykusuna yatmadan birkaç ay önce ise uyurken harcanacak besini vücutlarında depolarlar. Kış uykusuna yatan en bilinen hayvanlar ayı, yarasa, sincap, kirpi, yer sincabı, dağ sıçanı ve fındık faresidir.

Bazı sıcakkanlı ya da yarı sıcakkanlı balıklar, sürüngenler, amfibiler (hem karada hem suda yaşayabilen hayvanlar) ve böcekler de kış uykusuna yatar.

Ayılar

Ayıların hepsi kış uykusuna yatmaktadırlar. Ancak ayıların türlerine göre kış uykusunda uyuma süreleri farklılık göstermektedir.  Ayılar yaz aylarında günde yaklaşık olarak 30 bin kalori alırlar. Almaları gereken kalori miktarı günlük 4000 aşmadıkları düşünüldüğünde yazın aldıkları kalori miktarı oldukça fazladır.  Sonbahar mevsiminin girmesiyle beraber reçineli bitkiler tüketmeye özen gösterirler. Bunun nedeni hazmı zor olmasından kaynaklanmaktadır.  Aldıkları kalorili besinleri kışın yatarak vücutlarındaki yağları proteine çevirirler. Ayıların kış uykusu süreleri türlerine göre değişkenlik göstermektedir.  Genellikle 7 ay süren uyku bazı ayı türlerinde 5 aya kadar düşebilmektedir.

Bunu da okuyabilirsiniz  Kediler nasıl hep dört ayak üzerine düşerler?

Kurbağalar 

Evet, yanlış duymadınız soğuk iklimlerde yaşayan bazı kurbağalarda kış uykusuna yatabiliyor.  Bu nedenle kurbağaların kış uykusuna yatma durumları iklim şartlarına göre değişkenlik gösterebiliyor.

Köpekbalıkları 

Genellikle okyanuslarda görülebilen köpek balıkları soğuk aylarda okyanus suyunun da soğumasından dolayı yiyecek pek fazla bulamıyorlar. Bu nedenle okyanusun derinliklerine inerek, orada uyudukları söyleniyor.

Böcekler 
Yazın böceklerin daha fazla olması sizinde dikkatinizden kaçmamıştır. Kışın böcek çok fazla görünmez. Bunun en önemli nedeni kışın böceklerin kış uykusuna yatıyor olmaları. Bazı böcek türleri kışın kış uykusuna yatarak yazın tekrar uyanıyorlar.

Yarasalar

Yarasalar genellikle karanlık alanları ve serin yerleri tercih ederler. Soğuk kış mevsimini de dışarda geçirmek yerine mağaralarda veya soğuk harabelerde geçirmeyi tercih ederler.

Yılanlar

Yazın çayırlık alanlarda yılanların fazlaca görülmesinin en önemli nedenlerinden bir tanesi de yılanların sıcak havaları seviyor olmalarıdır. Soğuk iklim şartlarından hoşlanmayan yılanlar kışı, toprağın alt kısmında kış uykusuna yatarak geçirirler.

Kaplumbağalar

Kaplumbağaların da çoğu kış uykusuna yatmaktadır. Hatta evde beslenen su kaplumbağaları da bu grubun içerisinde yer almaktadır. Hatta birçok kişinin evde beslediği su kaplumbağasını kışın öldü diye gömdüğü bilinmektedir.

Kaynak:

1- http://www.bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/hayvanlar-kis-uykusuna-neden-yatar

2- http://www.milliyet.com.tr/kis-uykusuna-yatan-hayvanlar-pembenar-detay-evcilhayvan-2562383/


1981/Mersin doğumlu, Harita Mühendisi, Araştırmacı-Yazar, Gayrimenkul Değerleme Uzmanı, Kitap: Orta Dünyanın Analizi HKMO, İçel Sanat Kulübü,

0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir