Hormon Çeşitleri – Hormonların Sınıflandırılması


Sentezleri belirli organlarla sınırlı olmadığı ve hormon kavramı, yeterli nitelikte diğer endojen  maddelerden  ayrılmadığı       için      hormonların  sınıflandırılması  güçtür.

Hormon nedir? Nasıl çalışır? öğrenmek için buraya tıklayın

Bunun için farklı araştırmacılar değişik sınıflandırmalar  yapmaktadır.

Bunlardan bir tanesi şöyledir:

1-Glandüler Hormonlar

2-Doku Hormonları

Glandüler hormonlar endokrin bezlerde üretilirler. Bu hormonların sentezlendiği yer ile etkilerini gösterdikleri yer birbirinden uzaktadır. Bu gruba ait hormonların salgılandığı başlıca endokrin bezler, hipofiz, böbrek üstü bezi, tiroid bezi, paratiroid bezi, pankreas, testis, ovaryum gibi organlardır.

Doku hormonlarına gelince bunların üretimi belirli organlarla sınırlı değildir. Bu hormonların üretildiği yer ile etki ettikleri yer yakında ya da uzakta olabilir. Mide bağırsak mukozasında ki gastro-entestinal hormonlar, sinir dokusundaki asetil kolin, bağırsak mukozasındaki, sinir dokusundaki, dalak, akciğer v.b. deki serotinin; akciğer, deri v.b. deki histamin bunlara örnek olarak gösterilebilir.

Hormonlar yapılarına göre de sınıflandırılabilirler. Buna göre;

1- Steroid Hormonlar

Androjenler, östrojenler, adrenal kortikoidler gibi.

2- Amino asit türevi Hormonlar

Epinefrin ve tiroksin gibi.

3- Peptid-Protein yapısındaki Hormonlar

İnsulin, glukagon, parathormon, oksitosin, vazopressin, bağırsak mukozasında salgılanan çoğu hormonlar ve hipofiz bezinin ön lobundan salgılanan tropik hormonlardan 7-8 tanesi gibi.

Başka    bir    sınıflandırma      biçimi    de    metabolik    etkilerine    göre sınıflandırmadır.   Bu tip bir sınıflandırma en az tutulan bir sınıflandırma biçimidir.

Çünkü, bir çok hormonlar benzer etki göstermekte ve bir hormonun metabolik etkisi sinir sistemini stimüle edebilmekte ya da inhibe edebilmektedir. Yani bir hormon hem sitimülatör hem de inhibitör etki gösterebilmektedir.

Ayrıca antagonist hormon etkileri veya zıt hormonal regülasyonun ortaya çıkması, bir hormonun tipik metabolik etkisini örtebilmektedir.

İşte yukarıda izah edilen bu nedenlerden dolayı, hormonların metabolik etkilerine göre sınıflandırılması pek tutulan bir sınıflandırma değildir.

Bunu da okuyabilirsiniz  Tiroit-Tiroid Bezi Nedir? Hastalıkları Nelerdir? Tedavi Yöntemleri

Sindirim Kanalı Hormonları

  1. Gastrin
  2. Sekretin
  3. Kolesistokinin
  4. Pankreozimin
  5. Enterogastron ve urogastron
  6. Parotin
  7. Enterokrinin ve hepatokrinin

Pankreas Hormonları

  1. İnsulin
  2. Glukagon

Böbrek üstü Bezi Hormonları

  1. Medulla hormonları

a) Epinefrin ( = adrenalin, adrenin)

b) Nor-epinefrin ( = noradrenalin, arterenol)

  1. Korteks hormonları

Tiroid ve Paratiroid Hormonları

  1. Tiroid hormonları  (Tiroid bezi ile ilgili daha detaylı bilgi için buraya tıklayın)

a) Tiroksin

b) Kalsitonin

  1. Paratiroid hormonları

a) Parathormon

Hipofiz Hormonları

  1. Arka lop hormonlaro
  • Vazopressin ( = ADH)
  • Oksitosin
  • İntermedin ( = melanosit stimulating hormonu, MSH)
  1. Arla lop hormonları
  • Gelişme hormonu
  • Tireotropik hormon ( = TSH)
  • Adrenokortikotropik hormon ( = ACTH)
  • Lütotropik hormon ( = Prolaktin, LH)
  • Gnadotropik hormonlar  ( = ICSH ve FSH)

Ovarium Hormonları

  • Östrojenler
  • Progesteron

Testis Hormonları

  • Androjenler

Son yıllarda önerilen diğer Hormonları

  • Eritropoietin
  • Prostaglandinler
  • Epifiz hormonları

Kaynak : Ankara Üniversitesi :Tablolarla Biyokimya Cilt II * Prof. Dr. Tanju Ası * Ankara – 1999 


1981/Mersin doğumlu, Harita Mühendisi, Araştırmacı-Yazar, Gayrimenkul Değerleme Uzmanı, Kitap: Orta Dünyanın Analizi HKMO, İçel Sanat Kulübü,