Sağlık

Otizm Nedir? Otizmin Tedavisi ve Ülkemizde Yapılan Çalışmalar

 

Otizm nedir belirtileri nelerdir? Buraya tıklayın

Otizmin Tedavisi


Otizmin bilinen kesin ve radikal bir tıbbi tedavisi yok. Erken yaşta eğitime başlanması, çocuğun yetenekleri ve gereksinimleri dikkate alınarak bireysel özel eğitim programları hazırlanması ve uzman kişilerce uygulanması, günümüzde bilinen tek tedavi yöntemi. Ailelerin bu özel eğitim sürecine katılması ve desteği büyük önem taşıyor. Özel eğitimde uygulanan eğitsel terapilerin yanı sıra özel eğitime destek olarak verilen terapilerin en önemlileri dil konuşma terapisi ve uğraşı terapisi.

İlaç Desteği

Otizmli çocuklarda kullanılan ilaçlar otizmi değil hiperaktivite, epilepsi, takıntılar, tekrarlayan davranışlar, kendine zarar verme, dikkat problemleri, depresyon gibi eşlik eden diğer belirtileri kontrol altına almaya ve tedavi etmeye yardımcı olur. Bu süreçte kullanılan ilaçlar sadece çocuğu düzenli olarak takip eden nörolog veya psikiyatr tarafından önerilebilir.

Otizme Eşlik Edebilen Diğer Durumlar
• Zekâ geriliği
• Dikkat eksikliği ve konsantrasyon bozukluğu
• Epilepsi ve kasılma nöbetleri
• Kırılgan X kromozomu sendromu (genetik zekâ geriliği)
• Tüberoskleroz (beyinde ve diğer önemli organlarda
tümör oluşumu)
• Öğrenme sorunları
• Hiperaktivite
• Tikler
• Efektif mutizm (normal dil gelişimi olmasına rağmen
konuşmayı reddetmek)
• Takıntılar
• Korkular
• Psikiyatrik bozukluklar
• Yemek yeme, mide, bağırsak sorunları ve gıda alerjileri
• Uyku bozuklukları
• Duyu sorunları
• Öfke nöbetleri
• Saldırganlık
• Motivasyon ve dikkat problemleri
• Kendini uyarıcı davranışlar
• Diş gıcırdatma

Otizmin Dışındaki Diğer Yaygın Gelişimsel Bozukluklar


Asperger Sendromu: Çocuğun dil ve bilişsel gelişiminde genel bir gecikme yoktur. Ancak sosyal etkileşimde zorluk, sınırlı ilgi ve etkinlik, fiziksel sakarlık, aşırı bilgiçlik, normal olmayan sözel ifadeler, vücut dili ve mimikler gözlenir.


Atipik / Başka Türlü Adlandırılamayan Yaygın Gelişimsel


Bozukluk (YGB): Eğer bir çocuk otizm tanı ölçütlerini tam olarak karşılamıyorsa, atipik YGB tanısı konur. İlerleyen yaşla birlikte tanı değişebilir ve durum bir kişilik özelliğine dönüşebilir.
Otizm belirtileri zamanla kaybolabilir. Bu bireylerin bireysel eğitimle geliştirilebilen sözel becerileri yüksek, davranışsal problemleri az olabilir. Ancak sosyal iletişim ve çok fazla duyusal girdiyle (yüksek ses, kalabalık, aşırı hareketlilik, ritüellerin bozulması, parlak ışıklar vs.) baş etme konusunda sıkıntı yaşayabilirler.


Çocukluk Çağı Dezintegratif Bozukluğu (Heller Sendromu): Öncesinde normal gelişim gösteren çocuğun, 2-4 yaşlarından itibaren zekâ, motor, dil ve sosyal işlevlerinde bir kaç ay içinde ciddi gerilemeler oluşur.


Rett Sendromu: Genelde kızları etkileyen ve özel bir genin dizilimindeki mutasyondan dolayı oluşan genetik bozukluk. İleri düzeyde iletişim sorunları, sosyal ve zihinsel gerileme dâhil daha ciddi sağlık problemleri de gelişir.

Bunu da okuyabilirsiniz  Bipolar Bozukluk Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Otizmli Çocukların Yasal Hakları ve Eğitimleri


Tüm çocuklar gibi otizmli çocukların da beslenme, barınma, eğlenme, oyun oynama, ortak sosyal alanları kullanma, tıbbi bakım ve eğitim hakları var. Tüm bu haklar anayasa ve kanunlarla belirlenmiş ve yasal olarak güvence altına alınmış durumda.

Ülkemizde otizmli çocukların eğitimi, okullardaki kaynaştırma ve özel eğitim sınıflarının yanı sıra OÇEM’lerde (Otizmli Çocuklar Eğitim Merkezi ve İş Eğitim Merkezi) yapılıyor.


Kaynaştırma Eğitimi: Özel ihtiyaçları olan çocuklar kaynaştırma eğitimlerini, normal gelişim gösteren çocuklarla beraber resmi veya özel okullarda sürdürür.
Özel Eğitim Sınıfı: Resmi ve özel okulların bünyesinde özel eğitim gerektiren öğrenciler için açılan sınıflardır.


Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi (OÇEM): Zorunlu öğretim çağında olup da normal ilköğretim programlarına devam edemeyecek durumda olan ve 15 yaşından gün almamış çocuklar için açılan eğitim merkezleridir.


Otistik Çocuklar İş Eğitim Merkezi: İlköğretim programını tamamlayan, ancak genel ve mesleki ortaöğretim programlarına devam edemeyecek durumda olan ve 21 yaşından gün almamış otizmli bireyler için açılan eğitim merkezleridir. Resmi eğitim kurumlarında verilen bu eğitim hizmetlerinin hepsi ücretsiz. Ancak özel eğitim kurumlarında verilen özel eğitim hizmetleri ücretli. Özel eğitim kurumlarına devam eden çocuklar, haftanın belirli günlerinde saatlik eğitim alıyor. Bu eğitimlerin ayda 12 saatlik bölümü (8 ders saati bireysel ve/veya 4 ders saati grup eğitimi olmak üzere) devlet tarafından karşılanıyor.

Otizmli bir çocuğun özel eğitim hizmetlerinden yararlanabilmesi için öncelikle yetkili bir sağlık kuruluşundan Özürlü Sağlık Kurulu Raporu alınması gerekiyor. Bundan sonraki adım ise eğitimin planlanması. Bunun için de ailenin, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Rehberlik Araştırma Merkezi’ne (RAM) başvurarak, çocuğun hangi eğitim ortamında eğitim görmesinin uygun olacağı konusunda görüş alması gerekiyor. Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından eğitsel değerlendirme ve tanılamaya tabi tutulan otizmli çocuk için Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu ve Eğitim Planı hazırlanıyor. Sonuçta otizmli çocuğun gelişim düzeyi ve ihtiyaçlarına göre kendisine uygun hangi eğitim ortamına yerleştirilmesi gerektiğine karar veriliyor.


Tohum Otizm Vakfı’nın ve konusunda uzman birçok akademisyenin katkılarıyla 2010 yılında hazırlanarak özel eğitim ve kaynaştırma eğitiminden yararlanan otizmli çocukların sayısal durumunu araştıran “Türkiye’de Gelişimsel Yetersizlik Alanı ve Özel Eğitim” başlıklı rapor incelendiğinde:

Bunu da okuyabilirsiniz  Kilo Vermeyi Engelleyen En Önemli Unsur Nedir?


• Ülkemizde tanı alan otizmli çocuk sayısı ile okullaşabilen
otizmli çocuk sayısı arasında büyük bir fark olduğu, bu çocukların çoğunun okullaşmamış olduğu,


• Otizmli öğrencilerin kaynaştırma eğitiminden neredeyse hiç
yararlanamadığı görülüyor.
Yasal düzenlemeler, özel ihtiyaçları olan öğrencilerin öncelikle kaynaştırma ortamına yerleştirilmesini, bunun öğrenci yararına olmadığı durumlarda özel sınıfa, özel sınıfın uygun olmadığı durumlarda ise özel eğitim okuluna yerleştirilmesini öngörüyor. Özel ihtiyaçları olan öğrencinin hangi eğitim ortamına yerleştirileceğine karar verilirken çocuğun velisinin görüşünün de dikkate alınması gerekiyor. Ayrıca aynı yönetmelikte, özellikle kaynaştırma eğitimi alan otizmli öğrenciler için, her okul tarafından bireyselleştirilmiş eğitim programları hazırlanması gerektiği, buna ek olarak öğrencilerin yetersizlik türüne, eğitim performansına ve ihtiyacına göre araç-gereç ve eğitim malzemesi sağlanması, öğretim yöntem ve teknikleri ile ölçme ve değerlendirmede gerekli tedbirlerin alınarak düzenlemeler yapılması gerektiği de belirtiliyor.

Türkiye’de Otizm Farkındalığı Çalışmaları


Dünya genelindeki yaygınlık oranları baz alındığında, resmi olmayan kayıtlara göre, ülkemizde 600.000’in üzerinde otizm spektrum bozukluğu özellikleri gösteren birey olduğu, bu rakamın yaklaşık 200.000’inin de 0-14 yaş arası çocuklardan oluştuğu tahmin ediliyor. Otizm Platformu, ülkemizde otizm farkındalığını artırmak amacıyla, otizmli bireylerin ekonomik, sosyal ve kültürel hayata tam katılımlarının sağlanması için çalışan ve önde gelen yirmi bir sivil toplum örgütünün oluşturduğu çok önemli bir sivil toplum hareketi. Örgütleri ağırlıklı olarak otizmden birincil
derecede etkilenen aile bireyleri oluşturuyor. Otizmle ilgili toplumsal bilinçlendirme ve yapılandırma çalışmalarında lobi etkinlikleri ve iletişim çalışmaları gerçekleştirmeyi hedefleyen Otizm Platformu, bütün aileleri ve gönüllü herkesi, bağlı dernek ve vakıflara katılmaya ve mümkün olduğunca destek vermeye çağırıyor. (http://www.otizmplatformu.org/)

Otizm Platformu’na üye olan sivil toplum kuruluşları:
• Ankara Otistik Bireyler Derneği (ANOBDER, Ankara)
• Antalya Otistik Bireyler Spor Kulübü Derneği (ANTOBDER, Antalya)
• Asperger Sendromu ve Otizmle Hayat Derneği (AsperDER, İstanbul)
• Bursa Otistik Çocuklar Eğitim ve Dayanışma Derneği (BOÇED, Bursa)
• Emiralem Sabahat Akşiray Otistik Bireyler Destekleme Derneği (SAOBDER, İzmir)
• İLGİ Otistik Çocukları Koruma Derneği (Ankara)
• Kocaeli Otistik Çocuklar Derneği (KOÇDER, Kocaeli)
• Konya Otistik Çocuklar ve Aileleri Yardımlaşma Derneği (KOÇAYDER, Konya)
• Manisa Otistik Bireyler ve Engelsiz Aileler Derneği (MOBAD, Manisa)
• Manisa Otizm Derneği (Manisa)
• Otizmli Bireyleri Destekleme Derneği (OBİDER, Balıkesir)
• Otistik Çocukları Eğitim ve Yaşatma Derneği (OÇEYDER, Edirne)
• Otistik Çocukları Koruma ve Yönlendirme Derneği (ODER, İzmir)
• Otistik ve Zihinsel Engelli Çocuklar Derneği (OZDER, İzmir)
• Otistikler Derneği (İstanbul)
• Otizmle Mücadele Eden Aileler Derneği (OMAD, İstanbul)
• Rize Otizmle Mücadele ve Eğitim Derneği (ROMED, Rize)
• Sakarya Otizmle Yaşam Derneği (SOYDER, Sakarya)
• Tekirdağ Otistik Çocukları Koruma Derneği (TOÇOKDER, Tekirdağ)
• Türkiye Otistiklere Destek ve Eğitim Vakfı (TODEV, İstanbul)
• TOHUM Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı (İstanbul)

Bunu da okuyabilirsiniz  Anoreksiya Nervoza ve Bulimia Nervoza Nedir?

Merkezi Ankara’da olan Otizm Vakfı da otizmli bireylerin her türlü ihtiyacını karşılamaya yönelik bir yaşam ve bakım merkezi kurmak, farklı şehirlerde şubeler veya temsilcilikler açarak otizmli bireylerin yaşam boyu desteklenmesine olanak sağlamak ve bu konuda model olmak amacıyla 2010 yılında kurulmuş. Otizmli bireylerin eğitilecekleri, eğlenecekleri, çalışıp üretecekleri, diğer insanlarla kaynaşacakları, sosyal etkinlikler yapacakları, beceriler kazanacakları, yeteneklerini geliştirebilecekleri ve barınabilecekleri yapılandırılmış kurumlara büyük bir ihtiyaç olduğunu belirten vakıf yetkilileri, bu çocukların hayatlarını biraz olsun kolaylaştırabilmek ve gelecek kaygılarını azaltabilmek için gönüllülerin ilgisine ve desteğine ihtiyaçları olduğunu vurguluyor. (www.otizmvakfi.org.tr)


Yaygın gelişimsel bozukluk tanısı almış çocukların anne-babalarının ve bu alanda çalışan uzmanların oluşturduğu, gönüllü bir kendini eğitme ve paylaşma grubu olan Otizm Akademisi de paylaşılan her bilginin ve tecrübenin değerli ve faydalı olduğu inancıyla her yıl belirli zamanlarda eğitici ve bilgilendirici seminerler düzenliyor.

(http://www.otizmakademisi.org/index.html)


Evet, nisan “Otizm Farkındalık Ayı”. Peki biz toplum olarak bu farkındalığa ve duyarlılığa ulaşabildik mi dersiniz? Farkındalığın hızla yayılıyor olması daha çok otizmli bireyin farkına varmamızı, aslında sayıca bilinenden çok daha fazla olduklarını anlamamızı sağlıyor. Sadece otizmli değil, özel eğitime ihtiyaç duyan tüm bireyler için duyarlı olmayı başarmamız gerekiyor. Otizmli bireyler de tüm insanlar gibi sevgiyi, mutluluğu, hüznü ve acıyı hisseder ama kendilerini ifade etmekte zorlanırlar. Herkes gibi onların da duyguları, düşünceleri ve yasal hakları var. Bu çocuklar gerek eğitimde gerekse sosyal hayatta, fırsat eşitliği çerçevesinde, toplum tarafından fark edilmeyi, anlaşılmayı ve kabul edilmeyi bekliyor. Onların tek ilacının sevgi, sabır ve anlayışla yoğrulan ve sonrasında iyi planlanmış bir eğitimle desteklenen bir yaklaşım olduğunu unutmayalım. Çevremize, en başta da kendi ailemize bunu fark ettirelim. Otizmli çocuklar, ancak bu şekilde diğer yaşıtlarının sahip olduğu bilişsel ve sosyal becerileri geliştirerek toplumdaki yerlerini sağlıklı, başarılı ve güvenli bir şekilde alabilir.

Kaynak: https://www.otizmvakfi.org.tr/wp-content/uploads/2018/01/otizm-farkindaligi-2013.pdf

About the author

ilkay AYDIN

1981/Mersin doğumlu, Harita Mühendisi, Araştırmacı-Yazar, Gayrimenkul Değerleme Uzmanı,
Kitap: Orta Dünyanın Analizi
HKMO, İçel Sanat Kulübü,

Add Comment

Click here to post a comment

Orta Dünyanın Analizi, Yüzüklerin Efendisi romanında  yer alan  karakterlerin mitolojideki karşılıklarının incelendiği inceleme-araştırma çalışmasıdır. Kitabı temin etmek için  https://www.gittigidiyor.com/arama/?satici=ilkayaydin1015 adresinden, tüm ürünler bağlantısından ulaşabilirsiniz.

Duyuru

Facebook ve twitter adreslerimizden bizi takip edebilirsiniz.

Bizi takip edin